RTMP và RTMPS khác nhau thế nào, nền tảng nào bắt buộc RTMPS?
RTMP là giao thức đẩy luồng từ phần mềm của bạn lên máy chủ nền tảng. RTMPS là chính giao thức đó nhưng đi trong một kênh mã hoá, nên người đứng giữa đường truyền không đọc được nội dung lẫn khoá luồng. Nhìn vào địa chỉ là biết: bắt đầu bằng chữ rtmp hoặc chữ rtmps.
Về nơi bắt buộc: Facebook chỉ nhận RTMPS, không nhận bản thường. YouTube nhận cả hai và khuyên dùng RTMPS.
RTMP làm việc gì trong một buổi phát
Mỗi buổi live có hai chặng đường khác nhau. Chặng đầu là từ máy bạn lên máy chủ của nền tảng, gọi là chặng đẩy luồng. Chặng sau là từ nền tảng tới hàng nghìn người xem. RTMP chỉ làm việc ở chặng đầu. Người xem không nhận video qua giao thức này; nền tảng đã chuyển sang dạng khác trước khi phát cho họ.
Ở chặng đẩy luồng, giao thức này làm ba việc: mở một kết nối bền tới máy chủ, báo cho máy chủ biết luồng này thuộc về ai bằng khoá luồng, rồi gửi liên tục các gói hình và tiếng theo đúng thứ tự. Nó ra đời từ thời video trên web còn chạy bằng trình cắm, nhưng vì mọi phần mềm phát và mọi nền tảng đều hiểu nên vẫn là chuẩn chung cho tới giờ.
Điều này giải thích vì sao OBS, phòng phát trên trình duyệt, máy quay có cổng mạng hay thiết bị phát chuyên dụng đều hỏi bạn cùng hai thứ: địa chỉ máy chủ và khoá luồng. Có hai thứ đó là phát được, không cần đăng nhập tài khoản nền tảng trong phần mềm.
RTMPS thêm một lớp khoá cho đường truyền
Bản thường gửi mọi thứ ở dạng đọc được. Ai nằm giữa máy bạn và nền tảng, ví dụ một bộ phát Wi-Fi công cộng bị can thiệp, về nguyên tắc có thể thấy khoá luồng lúc kết nối được mở. Có khoá trong tay, họ phát được bất cứ thứ gì lên trang của bạn.
Bản có chữ S bọc toàn bộ kết nối trong một kênh mã hoá, cùng loại với kênh bảo vệ các trang web có biểu tượng ổ khoá trên thanh địa chỉ. Hình, tiếng và khoá luồng đều đi trong kênh đó. Người đứng giữa chỉ thấy có dữ liệu chạy qua, không thấy nội dung.
Về chất lượng hình tiếng, hai bản không khác gì nhau: cùng bộ mã hoá, cùng bitrate, cùng khung hình khoá. Lớp mã hoá tốn thêm một chút sức xử lý, nhỏ tới mức không đo được trên máy tính hiện nay. Vì thế quy tắc rất gọn: nơi nào cho chọn, chọn bản có chữ S.
Nền tảng nào nhận loại nào
Phần chắc chắn và phần cần tự kiểm được tách riêng:
| Nền tảng | Nhận gì | Việc của bạn |
|---|---|---|
| Facebook Live | Chỉ RTMPS | Dùng đúng địa chỉ bắt đầu bằng chữ rtmps do công cụ phát trực tiếp cấp. Phần mềm quá cũ không hỗ trợ bản mã hoá thì không phát lên Facebook được. |
| YouTube Live | Cả RTMP và RTMPS, khuyên RTMPS | Trang quản lý buổi phát hiện sẵn địa chỉ; chọn bản mã hoá nếu có cả hai. |
| Twitch, TikTok, Shopee Live | Theo địa chỉ nền tảng cấp cho bạn | Chép nguyên địa chỉ hiện trong trang lấy khoá, không tự thêm bớt chữ S. |
| Máy chủ riêng, đích tuỳ ý | Tuỳ người quản trị máy chủ đó | Hỏi người cấp địa chỉ; dùng đúng như được cấp. |
Điểm mấu chốt của bảng: bạn không tự quyết loại giao thức. Nền tảng cấp địa chỉ nào thì dùng địa chỉ đó. Tự sửa chữ đầu của địa chỉ, thêm chữ S vào nơi không hỗ trợ hoặc bỏ chữ S ở nơi bắt buộc, đều dẫn tới cùng một kết quả là không kết nối được.
Với TikTok và Shopee, nhớ rằng khoá không cấp cho mọi tài khoản TikTok, và khoá của cả hai nơi đều gắn với từng phiên. Địa chỉ có thể cũng đổi theo phiên, nên mỗi lần phát hãy chép lại cả hai phần.
Đọc một địa chỉ máy chủ và hiểu khoá luồng
Một địa chỉ đẩy luồng gồm vài phần nối liền nhau. Phần đầu là tên giao thức, rtmp hoặc rtmps, theo sau là dấu hai chấm và hai gạch chéo. Kế đó là tên máy chủ của nền tảng, đôi khi kèm số cổng. Bản thường hay dùng cổng 1935; bản mã hoá thường dùng cổng 443, cũng là cổng của các trang web có mã hoá. Sau tên máy chủ là một đường dẫn ngắn chỉ ứng dụng nhận luồng.
Khoá luồng (stream key) là phần gắn sau địa chỉ đó. Nó là một chuỗi dài chữ và số, đóng vai trò như mật khẩu của riêng buổi phát hoặc của kênh. Địa chỉ máy chủ thì ai cũng dùng chung và không bí mật; khoá mới là thứ nói với nền tảng "luồng này của kênh này". Ghép đầy đủ, máy chủ nhận được: địa chỉ, một dấu gạch chéo, rồi khoá.
Phần mềm tách hai phần thành hai ô để bạn khỏi tự ghép. OBS có ô máy chủ và ô khoá luồng trong phần Phát luồng khi chọn dịch vụ Tuỳ chỉnh. Vài thiết bị và phần mềm khác lại chỉ có một ô và đòi địa chỉ đầy đủ đã ghép. Trước khi dán, nhìn xem nơi nhận có một ô hay hai ô.
Lỗi dán sai phần: năm kiểu hay gặp
Triệu chứng của cả năm kiểu giống hệt nhau: phần mềm báo không kết nối được hoặc kết nối rồi bị ngắt ngay. Cách dò là nhìn lại hai ô:
Dán cả địa chỉ lẫn khoá vào ô máy chủ. Xảy ra khi nền tảng hiện một dòng đầy đủ đã ghép và bạn chép nguyên dòng. Ô khoá để trống, máy chủ từ chối. Tách dòng đó ở dấu gạch chéo cuối cùng: phía trước là địa chỉ, phía sau là khoá.
Dán nhầm khoá vào ô máy chủ và ngược lại. Hai nút chép nằm sát nhau, bấm vội là nhầm. Dấu hiệu: ô máy chủ không bắt đầu bằng chữ rtmp.
Dư khoảng trắng hoặc xuống dòng ở cuối khoá. Bôi đen bằng tay hay kéo thừa một ký tự vô hình. Phần mềm gửi cả ký tự đó đi và khoá thành sai. Dùng nút chép của nền tảng thay vì bôi đen.
Dùng khoá của buổi trước. Nền tảng cấp khoá theo phiên thì khoá cũ hết hiệu lực khi phiên đóng. Phần mềm vẫn nhớ khoá cũ và bạn tưởng đã dán rồi.
Gõ tay địa chỉ và bỏ sót chữ S. Với Facebook, thiếu chữ S là bị từ chối ngay vì nơi này chỉ nhận RTMPS. Không bao giờ gõ tay; luôn chép.
Nếu đã dán đúng mà vẫn không nối được, nguyên nhân chuyển sang phía mạng. Bài OBS báo không kết nối được máy chủ đi tiếp phần cổng và tường lửa.
Giữ khoá luồng như giữ mật khẩu
Ai có khoá là phát được lên kênh của bạn mà không cần mật khẩu tài khoản. Vì vậy khoá không được xuất hiện trên hình. Lỗi kinh điển của người dùng OBS: đang live mà mở phần Cài đặt để chỉnh gì đó trong lúc đang chia sẻ cả màn hình. OBS mặc định che ô khoá bằng dấu chấm, nhưng trang lấy khoá của nền tảng mở trên trình duyệt thì có thể hiện rõ. Khi chia sẻ màn hình, chỉ chia sẻ một cửa sổ cụ thể.
Không gửi khoá qua nhóm trò chuyện đông người. Nếu phải đưa cho người phụ trách kỹ thuật, gửi riêng, và ưu tiên loại khoá dùng một lần cho từng buổi nếu nền tảng có. Khi nghi khoá đã lộ, ví dụ lỡ chiếu lên hình hay người cũ đã nghỉ việc, vào trang lấy khoá của nền tảng và đặt lại khoá. Khoá cũ mất hiệu lực ngay; nhớ dán khoá mới vào mọi nơi đang lưu khoá cũ.
Khi dùng một dịch vụ nhân luồng, khoá của các nền tảng được lưu trong danh sách đích của dịch vụ đó thay vì trong OBS. Ít nơi giữ khoá hơn thì ít chỗ lộ hơn, và đổi khoá cũng chỉ phải sửa một chỗ.
Mạng chặn cổng và vị trí của hai giao thức khi phát đa nền tảng
Mạng công ty, khách sạn, trường học hay hội trường thường chỉ mở các cổng phục vụ việc lướt web. Cổng 1935 của bản thường hay bị chặn ở những nơi này, trong khi cổng 443 gần như luôn mở. Hệ quả thực tế: tới điểm tổ chức sự kiện, luồng đi bằng bản mã hoá thường lọt qua còn bản thường thì đứng im. Đó là thêm một lý do để chọn bản có chữ S khi nền tảng cho chọn, và là lý do phải phát thử tại chỗ bằng đúng đường mạng sẽ dùng, không phát thử ở nhà rồi mang máy đi.
Trong mô hình phát đa nền tảng, có hai đoạn đường riêng. Đoạn một: từ OBS hoặc phòng phát tới máy chủ nhân luồng. Đoạn hai: từ máy chủ đó tới từng nền tảng. Mỗi đích ở đoạn hai dùng đúng giao thức mà nền tảng ấy yêu cầu, theo địa chỉ bạn đã dán khi thêm đích. Bạn chỉ cần dán đúng một lần cho mỗi đích.
VietnamStream nhận các đích Facebook, YouTube, TikTok, Shopee, Twitch và cả đích tuỳ ý: bất kỳ máy chủ nào cấp cho bạn một địa chỉ và một khoá đều thêm làm đích được. Cách điền cụ thể có ở bài phát lên Twitch và đích RTMP tuỳ ý, còn trang phát lên đích RTMP mô tả tính năng.
Câu hỏi thường gặp
RTMPS có làm chất lượng hình tốt hơn RTMP không?
Không. Hai bản chở cùng một luồng hình tiếng, cùng bitrate và bộ mã hoá. Bản có chữ S chỉ thêm lớp mã hoá đường truyền để người đứng giữa không đọc được nội dung và khoá luồng. Khác biệt nằm ở độ an toàn và ở chỗ nền tảng có nhận hay không.
Vì sao dán địa chỉ rtmp thường vào Facebook thì không phát được?
Vì Facebook chỉ nhận RTMPS, không nhận bản không mã hoá. Hãy chép lại nguyên địa chỉ do công cụ phát trực tiếp của Facebook cấp, địa chỉ này bắt đầu bằng chữ rtmps. Đừng gõ tay hay dùng địa chỉ chép từ hướng dẫn cũ.
Khoá luồng và địa chỉ máy chủ khác nhau thế nào?
Địa chỉ máy chủ là nơi nhận luồng, dùng chung cho mọi người phát lên nền tảng đó và không bí mật. Khoá luồng là chuỗi riêng của kênh hoặc của buổi phát, cho nền tảng biết luồng thuộc về ai. Lộ địa chỉ không sao; lộ khoá thì người khác phát được lên kênh của bạn.
Lỡ để lộ khoá luồng thì phải làm gì?
Vào trang lấy khoá của nền tảng và đặt lại khoá ngay. Khoá cũ mất hiệu lực, người đang giữ nó không dùng được nữa. Sau đó dán khoá mới vào phần mềm hoặc danh sách đích đang lưu khoá cũ, nếu không buổi phát kế tiếp sẽ báo lỗi kết nối.
OBS có hỗ trợ RTMPS không, có phải cài thêm gì không?
Các bản OBS hiện hành hỗ trợ sẵn, không cần cài thêm. Bạn chỉ cần dán địa chỉ bắt đầu bằng chữ rtmps vào ô máy chủ khi chọn dịch vụ Tuỳ chỉnh, hoặc chọn nền tảng có sẵn trong danh sách dịch vụ. Nếu đang dùng một bản rất cũ thì nên cập nhật trước.
Mạng công ty không phát được dù ở nhà phát bình thường, vì sao?
Khả năng cao tường lửa của công ty chặn cổng mà giao thức đẩy luồng bản thường sử dụng. Bản mã hoá thường đi qua cổng dùng chung với các trang web nên ít bị chặn hơn. Nếu nền tảng có cả hai loại địa chỉ, chuyển sang bản có chữ S, hoặc nhờ người quản trị mạng mở cổng.
Thông tin về điều kiện, giới hạn của các nền tảng trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi.
