Rớt khung hình, bitrate tụt khi đang phát: đọc chỉ số và xử lý
Livestream rớt khung hình có ba nguyên nhân tách bạch, và OBS đếm riêng từng loại: khung bị bỏ do mạng, khung trễ do dựng hình, khung bị bỏ do mã hoá. Loại thứ nhất chỉ về đường tải lên, loại thứ hai về card đồ hoạ, loại thứ ba về bộ xử lý.
Mở bảng thống kê, xem dòng nào đang tăng rồi xử lý đúng khâu đó, theo thứ tự việc ít ảnh hưởng người xem làm trước. Riêng độ phân giải thì không đổi giữa buổi.
Ba dòng trong bảng thống kê của OBS
OBS (phần mềm dựng hình và phát luồng miễn phí) có một bảng thống kê mở từ trình đơn xem hoặc gắn sẵn vào cửa sổ chính. Ba dòng đáng nhìn nhất:
| Dòng trong bảng | Nghĩa là gì | Thủ phạm | Hướng xử lý |
|---|---|---|---|
| Khung bị bỏ do mạng | Khung đã mã hoá xong nhưng không gửi kịp nên bị vứt. | Đường tải lên không đủ hoặc không ổn định. | Hạ bitrate, giải phóng đường mạng, đổi mạng. |
| Khung trễ do dựng hình | Phần mềm không vẽ kịp khung hình từ các nguồn. | Card đồ hoạ quá tải. | Giảm tải đồ hoạ: giới hạn tốc độ khung của game, bớt nguồn nặng. |
| Khung bị bỏ do mã hoá | Bộ mã hoá không nén kịp khung hình. | Bộ xử lý quá tải (khi mã hoá bằng phần mềm). | Chọn mức mã hoá nhẹ hơn hoặc chuyển sang mã hoá bằng card đồ hoạ. |
Mỗi dòng hiện một con số đếm và một tỉ lệ. Con số tuyệt đối không quan trọng bằng việc nó có đang tăng hay không. Vài khung mất lúc mới bấm phát là chuyện thường. Một dòng nhảy số đều đặn mỗi giây mới là dòng cần xử lý.
Ba dòng này độc lập. Hai dòng cùng tăng một lúc cũng có, và khi đó xử lý dòng dựng hình trước: phần mềm vẽ không kịp thì mọi khâu sau đều nhận đầu vào xấu.
Khung bị bỏ do mạng và bitrate tụt
Đây là loại hay gặp nhất. Ngoài bảng thống kê, dấu hiệu nằm ngay ở thanh trạng thái dưới cùng của OBS: ô vuông báo kết nối đổi từ xanh sang vàng rồi đỏ, và con số kbps tụt xuống dưới mức bạn đã đặt. Bitrate (lượng dữ liệu gửi đi mỗi giây) đặt 4.000 mà thanh trạng thái chỉ còn 1.500 nghĩa là đường mạng đang không cho đi quá mức đó.
Nguyên nhân gốc thường là một trong ba. Bitrate đặt quá sát tốc độ tải lên: quy tắc nghề là không quá khoảng một nửa tốc độ tải lên đo vào đúng giờ sẽ phát, vì mạng gia đình buổi tối chậm hơn buổi trưa. Có người trong nhà đang tải thứ gì đó lên: sao lưu ảnh tự động của điện thoại, đồng bộ thư mục đám mây, một cuộc gọi video ở phòng bên. Hoặc máy phát đang dùng Wi-Fi qua hai bức tường.
Cần phân biệt bitrate tụt vì mạng với bitrate dao động tự nhiên. Khi cảnh tĩnh, một số cấu hình cho bitrate thấp hơn mức đặt mà không có khung nào bị bỏ. Chỉ khi bitrate tụt đi kèm số khung bị bỏ do mạng tăng thì mới là sự cố.
Cách đo và chọn mức phù hợp với đường truyền nằm ở bài tốc độ mạng bao nhiêu thì livestream ổn định.
Khung trễ do dựng hình: card đồ hoạ quá tải
Dòng này tăng khi phần mềm phát phải tranh card đồ hoạ với thứ khác. Bốn tình huống quen thuộc:
Game chạy không giới hạn tốc độ khung. Game lấy hết sức card đồ hoạ để vẽ hai ba trăm khung mỗi giây, phần mềm phát không còn gì để dựng khung của mình. Đặt giới hạn tốc độ khung trong game, ở mức ngang tần số màn hình hoặc thấp hơn, là cách hiệu quả nhất.
Quá nhiều nguồn nặng trong một cảnh. Vài nguồn trình duyệt chạy hiệu ứng động, một video nền lặp, ba camera cùng lúc. Mỗi thứ ăn một phần card đồ hoạ. Ẩn một nguồn thôi chưa đủ nếu nó vẫn chạy ngầm; chuyển sang cảnh không chứa nó.
Bộ lọc xếp chồng. Tách nền bằng phông xanh, làm mịn, chỉnh màu, phóng to thu nhỏ trên cùng một nguồn. Bỏ bớt bộ lọc không ai nhận ra.
Độ phân giải dựng hình quá cao so với máy. Dựng ở mức rất cao rồi mới thu nhỏ để phát làm card đồ hoạ gánh việc thừa. Đặt độ phân giải dựng hình bằng mức sẽ phát.
Trên Windows, chạy OBS với quyền quản trị giúp hệ điều hành ưu tiên card đồ hoạ cho nó hơn khi game đang chiếm; đây là mẹo được cộng đồng dùng OBS nhắc nhiều, đáng thử khi bạn vừa chơi vừa phát.
Khung bị bỏ do mã hoá: bộ xử lý quá tải
Dòng này tăng khi bộ mã hoá không nén kịp. Nếu bạn đang mã hoá bằng phần mềm (x264), việc nén do bộ xử lý làm, và nó phải chia sức với game, trình duyệt cùng mọi thứ khác trên máy. OBS thường hiện kèm một dòng cảnh báo mã hoá quá tải ở thanh trạng thái.
Có ba hướng giảm tải, xếp theo mức đánh đổi. Một: chọn mức mã hoá nhanh hơn. x264 có một dãy mức từ chậm tới rất nhanh; mức càng nhanh càng nhẹ bộ xử lý, đổi lại hình kém nét hơn một chút ở cùng bitrate. Hai: chuyển sang mã hoá bằng card đồ hoạ nếu máy có, khi đó việc nén gần như rời khỏi bộ xử lý. Ba: hạ tốc độ khung phát từ 60 xuống 30, tức giảm một nửa số khung phải nén.
Nên chọn bên nào tuỳ máy bạn mạnh ở đâu; phần so sánh nằm ở bài mã hoá bằng x264 hay card đồ hoạ khi livestream.
Điểm cần nhớ là cả ba hướng trên đều là thay đổi cấu hình đầu ra, và OBS khoá phần lớn các ô này khi luồng đang chạy. Chúng là việc của trước buổi, hoặc của một lần dừng rồi phát lại có chủ đích. Trong lúc đang phát, thứ bạn làm được là giảm tải từ bên ngoài: đóng trình duyệt, tắt các chương trình chạy ngầm, hạ thiết lập đồ hoạ của game.
Xử lý ngay khi đang phát: thứ tự ít ảnh hưởng nhất
Đang lên sóng, mọi can thiệp đều có giá. Làm từ việc người xem không nhận ra tới việc gây gián đoạn:
- Nhìn bảng thống kê trước, xác định dòng nào tăng. Mười giây này tránh cho bạn mười phút sửa nhầm chỗ.
- Giải phóng tài nguyên bên ngoài. Do mạng: tắt đồng bộ đám mây, nhờ người nhà tạm ngừng tải lên, tắt Wi-Fi trên điện thoại đang sao lưu ảnh. Do máy: đóng trình duyệt và ứng dụng không dùng.
- Chuyển sang cảnh nhẹ hơn. Một cảnh chỉ có camera và micro, bỏ hiệu ứng động và video nền. Người xem thấy bố cục đổi, không thấy gián đoạn.
- Hạ thiết lập trong game hoặc bật giới hạn tốc độ khung nếu đang phát game.
- Để tính năng tự hạ bitrate làm việc. OBS bản gần đây có tuỳ chọn tự giảm bitrate khi nghẽn thay vì bỏ khung, nằm trong phần cài đặt nâng cao về mạng. Tuỳ chọn này phải bật từ trước buổi.
- Dừng luồng và phát lại với bitrate thấp hơn. Đây là bước cuối vì gây gián đoạn thật, và với khoá dùng một lần thì còn phải lấy khoá mới. Chọn lúc chuyển đoạn, báo người xem trước một câu.
Có một thứ không đổi giữa buổi dù phần mềm có cho hay không: độ phân giải. Facebook yêu cầu thông số luồng giữ nguyên suốt buổi phát, và nhiều nền tảng xử lý không tốt khi kích thước khung hình thay đổi giữa chừng: hình vỡ, luồng bị ngắt, hoặc bản phát lại hỏng. Nếu máy không gánh nổi 1080p, hãy chịu rớt vài khung tới hết buổi rồi chuyển về 720p từ buổi sau. Một buổi 720p mượt luôn được xem lâu hơn một buổi 1080p giật.
Trong phòng phát trên trình duyệt: giảm tải thế nào
Phòng phát chạy trên trình duyệt không có bảng thống kê ba dòng như OBS, nhưng nguyên nhân thì vẫn chừng đó: máy quá tải hoặc mạng không đủ. Dấu hiệu là khung xem trước giật, quạt máy rú, tiếng bị rè từng nhịp. Việc cần làm:
- Đóng các thẻ khác. Mỗi thẻ đang mở, nhất là thẻ có video hoặc trang mạng xã hội tự cuộn, đều chia bớt bộ xử lý và bộ nhớ của trình duyệt.
- Tắt ứng dụng nặng. Phần mềm dựng phim đang xuất tệp, game, phần mềm họp còn chạy ngầm, trình đồng bộ đám mây.
- Cắm sạc. Máy tính xách tay chạy pin thường tự hạ sức mạnh bộ xử lý để tiết kiệm điện; cắm sạc là lấy lại phần sức đó.
- Để máy thoáng. Máy đặt trên nệm, trên đùi nóng lên rất nhanh và tự giảm tốc khi nóng. Kê máy lên mặt phẳng cứng.
- Bớt người trên hình nếu cần. Bố cục lưới nhiều khách nặng hơn bố cục một người.
- Dùng dây mạng hoặc ngồi gần bộ phát Wi-Fi hơn nếu nghi do mạng.
Trên điện thoại, đóng các ứng dụng chạy nền, tắt chế độ tiết kiệm pin và tháo ốp lưng dày nếu máy nóng. Điện thoại nóng tự hạ độ sáng và hạ sức xử lý, hình sẽ giật dù mạng tốt. Nếu máy tính của bạn yếu mà vẫn cần phát nhiều nơi, lợi thế của cách phát qua VietnamStream là máy chỉ gánh một luồng duy nhất; phần nhân ra các nền tảng do máy chủ làm. Xem thêm phòng phát trực tiếp trên trình duyệt.
Sau buổi phát: sửa tận gốc để lần sau không lặp lại
Xử lý lúc đang phát chỉ là sơ cứu. Sau buổi, dành mười lăm phút sửa gốc theo dòng thống kê đã tăng.
Nếu là mạng: đo tốc độ tải lên vào đúng khung giờ hay phát, ba lần cách nhau vài phút, lấy con số thấp nhất. Đặt bitrate không quá khoảng một nửa con số đó. Ví dụ giả định: đo được 10 Mbps tải lên thì đặt quanh 4.000 tới 5.000 kbps, đủ cho 720p hoặc 1080p ở mốc an toàn. Chuyển máy phát sang dây mạng nếu có thể. Tắt sao lưu tự động trên các thiết bị trong nhà vào giờ phát.
Nếu là dựng hình: dọn lại bộ cảnh. Mỗi cảnh chỉ giữ nguồn thật sự dùng, bỏ bộ lọc trang trí, đặt giới hạn tốc độ khung cố định cho game. Nếu là mã hoá: đổi mức mã hoá hoặc đổi bộ mã hoá, rồi thử lại.
Dù sửa gì, kết thúc bằng một buổi phát thử ít nhất mười phút với đúng nội dung nặng nhất bạn sẽ phát: cảnh nhiều chuyển động, game ở màn đông nhất, đủ số khách. Mở bảng thống kê trong lúc thử. Cả ba dòng đứng yên sau mười phút thì cấu hình đó đáng tin. Và xem bản phát thử ở phía người xem, vì có loại giật chỉ lộ ra sau khi nền tảng xử lý lại luồng.
Câu hỏi thường gặp
Livestream rớt khung hình là do mạng hay do máy?
Có thể do cả hai, và OBS cho biết chính xác. Mở bảng thống kê: dòng khung bị bỏ do mạng tăng thì lỗi ở đường tải lên; dòng khung trễ do dựng hình tăng thì card đồ hoạ quá tải; dòng khung bị bỏ do mã hoá tăng thì bộ xử lý quá tải. Chỉ xử lý khâu ứng với dòng đang tăng.
Bitrate tụt xuống thấp khi đang phát thì làm gì trước?
Trước hết giải phóng đường mạng: tắt đồng bộ đám mây, sao lưu ảnh, các cuộc gọi video và việc tải lên khác trong nhà. Việc này không làm gián đoạn luồng. Nếu vẫn tụt, chuyển sang cảnh đơn giản hơn. Dừng luồng để hạ bitrate rồi phát lại là bước sau cùng vì người xem sẽ bị ngắt.
Có nên đổi độ phân giải khi đang phát để bớt giật không?
Không nên. Facebook yêu cầu giữ nguyên thông số luồng suốt buổi, và nhiều nền tảng xử lý kém khi kích thước khung hình đổi giữa chừng, dễ vỡ hình hoặc ngắt luồng. Hãy giảm tải bằng cách khác trong buổi đó, rồi đổi sang độ phân giải thấp hơn từ buổi phát sau.
Đặt bitrate bao nhiêu để không bị rớt khung do mạng?
Quy tắc dùng được là không quá khoảng một nửa tốc độ tải lên đo vào đúng khung giờ sẽ phát. Phần dư còn lại để chịu những lúc mạng hụt và các thiết bị khác trong nhà. Đo vài lần, lấy con số thấp nhất làm căn cứ, rồi phát thử ít nhất mười phút để xác nhận.
Phát bằng trình duyệt bị giật hình thì xử lý thế nào?
Đóng các thẻ khác, tắt ứng dụng nặng đang chạy và cắm sạc máy tính xách tay, vì máy chạy pin thường tự giảm sức xử lý. Kê máy ở chỗ thoáng để không quá nóng. Nếu nghi do mạng, cắm dây mạng hoặc lại gần bộ phát Wi-Fi. Làm xong, xem khung xem trước có mượt lại không.
Rớt vài khung hình có đáng lo không?
Không. Vài khung mất lúc mới bắt đầu phát hoặc thỉnh thoảng một nhịp là bình thường, người xem không nhận ra. Điều đáng lo là con số tăng đều liên tục. Khi đó hình sẽ giật thấy rõ và tiếng có thể lệch dần so với hình, nên cần tìm đúng dòng đang tăng để xử lý.
Thông tin về điều kiện, giới hạn của các nền tảng trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi.
