Kiểm tra camera và micro trước khi lên sóng trong 5 phút

Kiểm tra camera micro trước khi livestream gói gọn trong năm phút nếu đi đúng thứ tự: xác nhận trang đang lấy đúng thiết bị, nói câu to nhất xem tiếng có vỡ không, nghe lại bằng tai nghe, chỉnh khung để mắt nằm ở một phần ba trên, rồi xoay mặt về phía nguồn sáng và lau ống kính.
Tiếng kiểm trước hình vì lỗi tiếng khó thấy hơn và làm người xem bỏ đi nhanh hơn. Làm đủ năm việc mỗi lần, kể cả khi buổi hôm qua vẫn ổn, vì thiết bị được chọn có thể đã đổi mà bạn không hay.
Năm phút chia thế nào
Mỗi phút một việc. Thứ tự đi từ thứ dễ sai nhất và khó thấy nhất tới thứ nhìn là biết:
| Phút | Việc | Đạt khi |
|---|---|---|
| 1 | Xem tên camera và micro đang được chọn trong phòng phát | Tên hiện đúng là thiết bị bạn định dùng; gõ nhẹ vào micro thì vạch mức tiếng nhảy |
| 2 | Nói câu to nhất của buổi phát, cười to một lần | Tiếng to mà không rè, không bẹt; vạch không dính sát trần |
| 3 | Thu một câu dài rồi nghe lại bằng tai nghe | Nghe rõ từng chữ, không có tiếng ù nền, không vọng phòng quá mức |
| 4 | Chỉnh khung hình | Mắt ở khoảng một phần ba trên của khung, ống kính ngang tầm mắt, phía sau gọn |
| 5 | Chỉnh ánh sáng, lau ống kính | Mặt sáng đều, nền không sáng hơn mặt, hình không bị mờ sương |
Nếu chỉ còn đúng một phút, hãy làm việc của phút 1 và phút 3. Hai việc đó bắt được những lỗi khiến cả buổi phát thành vô dụng; ba việc còn lại chỉ làm buổi phát đẹp hơn.
Phút 1: đúng thiết bị đang được chọn chưa
Đây là lỗi phổ biến nhất và ít ai nghĩ tới, vì trên màn hình mọi thứ trông bình thường: có hình, vạch tiếng có nhảy. Chỉ có điều tiếng đang được lấy từ micro gắn trong máy tính cách miệng bạn sáu mươi phân, còn chiếc micro bạn mua riêng thì đang nằm trước mặt làm cảnh.
Máy tính hiện nay thường có nhiều nguồn tiếng hơn bạn tưởng: micro gắn trong máy, micro của webcam rời, micro của tai nghe, micro cắm cổng USB, đôi khi thêm cả micro ảo do ứng dụng họp cài vào. Mỗi lần cắm rút một món, hệ điều hành có thể tự đổi thiết bị mặc định. Camera cũng vậy: máy có camera gắn sẵn và webcam rời, hoặc có ứng dụng camera ảo, thì trình duyệt có thể lấy cái bạn không định dùng.
Cách kiểm chắc nhất không phải nhìn tên, mà là thử vật lý. Với micro: gõ nhẹ móng tay vào đúng chiếc micro định dùng. Vạch nhảy mạnh là đúng. Nếu phải gõ vào thân máy tính vạch mới nhảy mạnh thì trang đang lấy micro gắn trong máy. Với camera: lấy tay che ống kính định dùng, hình phải tối đi.
Nếu danh sách thiết bị trống hoặc không có tên món bạn vừa cắm, vấn đề nằm ở quyền truy cập chứ không ở thiết bị. Cách gỡ theo từng trình duyệt và hệ điều hành nằm ở bài trình duyệt không nhận camera, micro khi vào phòng phát.
Phút 2: mức tiếng lúc nói to nhất không được vỡ
Người ta hay thử micro bằng giọng nhỏ nhẹ, rồi khi lên sóng thì hào hứng nói to gấp đôi. Tiếng vỡ xảy ra đúng lúc đó: phần đỉnh của âm thanh vượt quá mức micro hoặc máy tính ghi được, bị cắt bẹt, nghe rè và chói. Tiếng đã vỡ thì không công cụ nào sửa lại được, người xem chỉ còn cách vặn nhỏ hoặc thoát.
Vì vậy phải thử ở mức to nhất chứ không phải mức trung bình. Hãy nói đúng câu sôi nổi nhất của buổi phát, kiểu "Chào mừng bạn đã quay lại!" bằng đúng độ hào hứng sẽ dùng, rồi cười to một lần. Nhìn vạch mức tiếng trong lúc đó: vạch lên cao nhưng còn cách trần một khoảng là đạt. Vạch dính trần hoặc chuyển màu cảnh báo là quá to.
Khi quá to, sửa theo thứ tự: trước hết lùi micro ra xa miệng thêm một gang tay hoặc xoay lệch đi một chút để hơi không thổi thẳng vào; sau đó mới giảm mức thu trong phần cài đặt âm thanh của hệ điều hành hoặc núm vặn trên micro. Khi quá nhỏ thì làm ngược lại: đưa micro lại gần trước, tăng mức thu sau. Đưa micro lại gần luôn tốt hơn tăng mức thu, vì tăng mức thu là tăng luôn cả tiếng quạt, tiếng xe ngoài đường.
Một điều cần biết: trình duyệt và ứng dụng thường bật sẵn tính năng tự cân mức tiếng và khử ồn cho micro. Nó giúp giọng đều hơn, nhưng cũng khiến vạch mức tiếng trông lúc nào cũng "đẹp". Đó là lý do phút tiếp theo mới là phút quyết định.
Phút 3: nghe lại bằng tai nghe, đừng tin vạch mức tiếng
Vạch mức tiếng chỉ cho biết có tiếng và tiếng to cỡ nào. Nó không cho biết tiếng đó là giọng bạn hay tiếng quạt trần, có ù nền không, có vang như nói trong nhà tắm không, có chữ nào bị nuốt không. Một vạch nhảy đều đặn có thể là tiếng điều hoà. Muốn biết người xem nghe gì, phải nghe bằng tai.
Hai cách nghe lại, chọn cách nào nhanh với bạn:
- Thu thử bằng ứng dụng ghi âm có sẵn của máy tính, chọn đúng chiếc micro đó, thu hai mươi giây rồi phát lại qua tai nghe.
- Phát thử ở chế độ không công khai và nghe trên điện thoại có cắm tai nghe. Cách này chậm hơn một hai phút nhưng nghe đúng thứ người xem sẽ nghe, sau khi đã qua mọi khâu xử lý.
Phải là tai nghe chứ không phải loa điện thoại hay loa máy tính. Loa nhỏ không phát ra được tiếng ù trầm của nguồn điện hay tiếng gió điều hoà, bạn sẽ tưởng là sạch. Trong khi đó rất nhiều người xem đeo tai nghe và nghe thấy hết.
Thử bằng câu dài, không thử bằng "a lô"
"A lô, một hai ba" chỉ có vài âm ngắn, không lộ ra lỗi nào. Hãy đọc một câu dài có đủ loại âm, ví dụ: "Sáng nay phố xá sạch sẽ sau cơn mưa, bốn bạn nhỏ phấn khởi bước tới trường trong tiếng chim ríu rít." Câu này có nhiều âm s, x làm lộ tiếng xì chói; có âm b, p, ph làm lộ tiếng bụp khi hơi đập vào micro; và đủ dài để nghe ra hơi thở và tiếng vọng phòng ở cuối câu.
Nghe thấy tiếng bụp thì xoay micro lệch khỏi luồng hơi, đặt chếch ngang khoé miệng. Nghe chói ở âm s thì lùi xa thêm một chút. Nghe vang thì lại gần micro hơn và kéo rèm, đóng cửa tủ kính; phòng càng nhiều vải mềm càng đỡ vang.
Phút 4: khung hình, mắt ở một phần ba trên
Khung hình của người nói trước ống kính có vài quy ước đơn giản, làm theo là trông có nghề ngay:
- Mắt nằm ở khoảng một phần ba trên của khung. Tưởng tượng chia khung làm ba dải ngang; mắt nằm trên vạch chia thứ nhất từ trên xuống. Lỗi thường gặp là đặt mặt chính giữa khung, phía trên đầu thừa một khoảng trần nhà, trông như đang ngồi thụp xuống.
- Trên đầu còn một khoảng hở nhỏ. Khoảng một nắm tay. Cắt mất chỏm tóc thì chật, hở quá nhiều thì lỏng.
- Ống kính ngang tầm mắt. Máy tính xách tay đặt trên bàn cho góc nhìn từ dưới lên, thấy cằm và trần nhà. Kê máy lên chồng sách tới khi camera ngang mắt.
- Khung lấy từ ngực trở lên. Đủ để thấy tay khi bạn diễn đạt. Sát quá thì mỗi lần nhúc nhích là lọt khỏi khung.
- Chừa chỗ cho băng chữ và logo. Băng chữ thường nằm ở phần dưới khung; đừng để thứ bạn cần đưa lên cho người xem thấy rơi vào đúng vùng đó.
- Nhìn phía sau lưng. Quần áo phơi, cửa nhà vệ sinh mở, giấy tờ có thông tin riêng. Dọn hoặc xoay ghế.
- Nhìn vào ống kính, không nhìn vào hình mình. Dán một mẩu giấy nhớ màu cạnh ống kính để nhắc mắt quay về đó.
Nếu buổi phát có khách mời hoặc có trình chiếu, vị trí của bạn trong khung còn tuỳ bố cục đang dùng: ở bố cục chia đôi, mỗi người chỉ còn nửa khung nên phải ngồi vào giữa nửa của mình. Cách chọn nằm ở bài chọn bố cục khung hình livestream.
Phút 5: nguồn sáng trước mặt và một chiếc khăn lau ống kính
Camera nhỏ như webcam cần nhiều ánh sáng hơn mắt người. Thiếu sáng, nó tự đẩy độ nhạy lên và hình nổi hạt, bệt màu, chuyển động bị nhoè. Vì vậy quy tắc đầu tiên là: nguồn sáng mạnh nhất phải nằm phía trước mặt bạn, sau lưng camera.
Lỗi kinh điển là ngồi quay lưng ra cửa sổ. Camera đo sáng theo vùng sáng nhất là cửa sổ, và mặt bạn thành một bóng đen. Cách sửa không tốn đồng nào: xoay bàn để mặt hướng ra cửa sổ. Ban ngày, cửa sổ có rèm mỏng là nguồn sáng đẹp hơn phần lớn đèn rẻ tiền. Buổi tối, đặt một đèn bàn phía sau màn hình, hơi chếch sang bên và cao hơn tầm mắt một chút, chiếu qua một tờ giấy trắng hoặc hắt vào tường cho ánh sáng dịu lại.
Hai thứ cần tránh: đèn trần ngay trên đỉnh đầu, vì nó tạo hốc mắt tối và bóng dưới mũi; và ánh sáng xanh từ chính màn hình máy tính làm nguồn sáng duy nhất, vì mặt sẽ đổi màu theo nội dung trên màn hình. Người đeo kính nên nâng đèn cao hơn và lệch sang bên để bóng đèn không in lên tròng kính.
Cuối cùng, lau ống kính. Webcam và camera điện thoại dính dấu vân tay mỗi lần bạn chỉnh góc, và một lớp mờ mỏng làm cả khung hình như phủ sương, đèn nào cũng loé thành quầng. Dùng khăn lau kính mắt, lau khô, một vòng là xong. Nhiều người đổi camera vì "hình mờ" trong khi thứ cần đổi là thói quen năm giây này.
Ba lỗi lọt qua cả năm phút và cách chặn
Quy trình năm phút bắt lỗi tại thời điểm kiểm. Vẫn có ba thứ phát sinh sau đó:
Thiết bị bị đổi sau khi đã kiểm. Bạn kiểm xong rồi cắm thêm tai nghe không dây, hệ điều hành chuyển micro sang chiếc tai nghe đó và tiếng lập tức mỏng, rè. Cách chặn: cắm, nối hết mọi thứ trước khi kiểm, và sau khi kiểm thì không cắm rút gì nữa.
Tiếng vọng chỉ xuất hiện khi đã lên sóng. Lúc kiểm thì sạch, nhưng khi phát bạn mở chính buổi live của mình trên điện thoại để theo dõi và quên tắt tiếng. Loa điện thoại phát lại lời bạn trễ vài giây, micro thu vào, người xem nghe mọi câu hai lần. Thiết bị theo dõi luôn phải tắt tiếng hoặc cắm tai nghe.
Pin và nhiệt. Micro không dây, tai nghe không dây hết pin giữa buổi; máy tính xách tay không cắm sạc tự giảm hiệu năng. Phút kiểm không lộ ra, phút thứ bốn mươi mới lộ. Cắm sạc mọi thứ có thể cắm, và ưu tiên micro có dây cho những buổi dài.
Trong phòng phát của VietnamStream, camera, micro và bố cục đều hiện ngay trên một trang trước khi bạn bấm phát, nên cả năm phút kiểm làm được tại chỗ mà chưa có gì lên sóng. Bạn có thể mở phòng phát ngay trên trình duyệt và tập quy trình này vài lần cho quen tay trước buổi thật.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao vạch mức tiếng vẫn nhảy mà người xem nói không nghe rõ?
Vì vạch chỉ đo độ to, không đo độ rõ. Rất có thể trang đang lấy micro gắn trong máy tính ở xa miệng bạn, nên thứ làm vạch nhảy là tiếng phòng lẫn với giọng nói. Hãy gõ nhẹ vào đúng chiếc micro định dùng để xác nhận, rồi thu thử và nghe lại bằng tai nghe.
Thử micro bằng câu gì thì lộ lỗi nhất?
Một câu dài khoảng hai mươi tiếng, có nhiều âm s, x và các âm bật hơi như b, p, ph, nói bằng đúng giọng sẽ dùng khi phát. Âm s làm lộ tiếng chói, âm bật hơi làm lộ tiếng bụp, còn độ dài của câu làm lộ hơi thở và tiếng vọng phòng. Vài tiếng ngắn kiểu a lô không lộ được gì.
Có cần kiểm lại nếu hôm qua mọi thứ vẫn chạy tốt không?
Có. Thiết bị mặc định có thể đổi sau một lần cập nhật hệ điều hành, một lần cắm tai nghe hay sau một cuộc họp dùng ứng dụng khác. Ống kính có thể đã dính dấu tay. Ánh sáng thay đổi theo giờ trong ngày. Năm phút kiểm rẻ hơn nhiều so với phát hiện ra lỗi ở phút thứ mười của buổi phát.
Ngồi cách micro bao xa là vừa?
Với micro để bàn hoặc micro của tai nghe, khoảng một gang tay tới một gang rưỡi và đặt chếch ngang khoé miệng thường cho tiếng đầy mà không bụp. Micro cài áo kẹp ở giữa ngực, cách cằm khoảng một gang. Xa hơn nữa thì tiếng phòng lấn tiếng giọng; con số chính xác tuỳ từng micro nên hãy thu thử để chốt.
Hình bị tối dù phòng bật đèn sáng thì sửa thế nào?
Kiểm xem phía sau lưng có cửa sổ hay đèn sáng không; camera sẽ đo sáng theo vùng đó và làm mặt bạn tối đi. Xoay chỗ ngồi để nguồn sáng mạnh nhất nằm trước mặt, hoặc kéo rèm phía sau lại. Đèn trần thường không đủ cho camera nhỏ, thêm một đèn bàn hắt vào mặt là thấy khác ngay.
Dùng tai nghe không dây làm micro khi phát có ổn không?
Dùng được cho buổi ngắn nhưng không phải lựa chọn tốt. Khi vừa nghe vừa thu, nhiều tai nghe không dây chuyển sang chế độ đàm thoại có chất lượng tiếng thấp hẳn, giọng mỏng và hơi rè. Pin cũng có thể hết giữa buổi. Tai nghe dây có micro hoặc micro cắm cổng USB cho kết quả ổn định hơn.
Thông tin về điều kiện, giới hạn của các nền tảng trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi.


