Bỏ qua menu
VietnamStream.comPhát một lần, lên mọi nền tảng
Bắt đầu phát trực tiếp

Chọn bố cục khung hình livestream: một người, chia đôi hay lưới?

Ban biên tập VietnamStreamCập nhật 11 phút đọc

Wide shot of three Vietnamese friends chatting on tall stools in a small bright studio corner with two cameras on tripods and softbox lamps around them, vivid coral and teal colors

Chọn bố cục khung hình livestream theo một câu hỏi: lúc này người xem cần nhìn ai hoặc nhìn gì. Một người đang nói thì dùng bố cục một người; hai người đối đáp thì chia đôi; ba người trở lên cùng trò chuyện thì lưới; còn khi nội dung chính là màn hình hay sản phẩm thì dùng ảnh trong ảnh.

Không có bố cục nào đúng cho cả buổi. Đổi bố cục đúng lúc chính là việc của đạo diễn hình, và với vài quy ước viết sẵn trong kịch bản, một người tự làm được việc đó.

Bốn bố cục trong phòng phát và lúc dùng từng cái

Phòng phát của VietnamStream có bốn bố cục. Mỗi cái trả lời một tình huống khác nhau:

Bố cụcKhung hình trông thế nàoDùng khiĐừng dùng khi
Một ngườiMột nguồn hình chiếm trọn khungMở đầu, kết thúc, kể chuyện, trả lời câu hỏi, bất cứ lúc nào chỉ một người nói dàiCó khách đang chờ lên tiếng mà người xem không biết khách có mặt
Chia đôiHai nguồn hình cạnh nhau, mỗi bên nửa khungPhỏng vấn, đối thoại hai người, so sánh hai thứ cạnh nhauMột trong hai bên là màn hình có chữ nhỏ
LướiBa nguồn trở lên, mỗi nguồn một ô bằng nhauToạ đàm, lúc giới thiệu cả nhóm, đoạn nhiều người nói xen nhauChỉ một người nói trong nhiều phút
Ảnh trong ảnhMột nguồn lớn chiếm gần hết khung, một nguồn nhỏ ở gócTrình chiếu, hướng dẫn thao tác, cận cảnh sản phẩm kèm mặt người nóiNguồn nhỏ che mất phần cần xem của nguồn lớn

Cột cuối cùng đáng đọc hơn cột thứ ba. Người mới ít khi chọn sai bố cục lúc bắt đầu; họ sai vì giữ nguyên bố cục khi tình huống đã đổi.

Bố cục một người: mặc định, và là nơi để quay về

Đây là bố cục dùng nhiều nhất kể cả trong buổi có khách. Lý do đơn giản: khi một người nói liền hai phút, người xem muốn nhìn người đó, nhìn rõ mặt, rõ mắt. Trên màn hình điện thoại, khuôn mặt chiếm trọn khung hình truyền được biểu cảm; khuôn mặt trong một phần tư khung thì chỉ còn là một đốm.

Bố cục một người cũng là nơi trú an toàn. Khách rớt mạng, chia sẻ màn hình trục trặc, bấm nhầm thứ gì đó: quay về một người, nói tiếp, xử lý sau. Hãy tập phản xạ này trước mọi phản xạ khác.

Trong buổi có khách, bố cục một người không nhất thiết là hình bạn. Khi khách trả lời một câu hỏi dài, đưa khách lên trọn khung là cách tôn trọng cả khách lẫn người xem. Người dẫn giỏi biến mất khỏi khung hình đúng lúc.

Điều cần lo ở bố cục này là khung hình của chính nguồn đó: mắt ở khoảng một phần ba trên, ống kính ngang tầm mắt, chừa phần dưới cho băng chữ. Khi chỉ có một nguồn, mọi lỗi khung đều lộ.

Chia đôi và lưới: khi cuộc trò chuyện là nội dung

Chia đôi dành cho đối thoại thật sự: hỏi ngắn, đáp ngắn, người này nói người kia gật gù hay bật cười. Lúc đó phản ứng của người nghe cũng là nội dung, và người xem cần thấy cả hai. Dấu hiệu nên chuyển sang chia đôi: hai người đổi lượt nói nhanh hơn mức bạn kịp đổi bố cục.

Ở chia đôi, mỗi người chỉ còn nửa khung, hẹp và cao. Dặn khách ngồi vào chính giữa hình của họ và lùi ra một chút, vì nếu khách ngồi lệch thì nửa khung sẽ cắt mất vai hoặc nửa mặt. Hai nửa nên có cỡ người gần bằng nhau: một bên mặt to kín khung, bên kia bé tí ở xa trông rất lệch. Chỉ cần nhờ khách dịch ghế là xong, việc này làm trước giờ phát.

Lưới dành cho từ ba nguồn trở lên. Nó có hai công dụng chính: lúc mở đầu để người xem thấy hôm nay có những ai, và những đoạn mọi người nói xen nhau như tranh luận hay giao lưu cuối buổi. Ngoài hai lúc đó, lưới làm ai cũng nhỏ. Bốn người trong lưới là mỗi người một phần tư khung; trên điện thoại, đó là một ô cỡ con tem.

Với toạ đàm đông khách, cách dựng quen thuộc là: lưới để giới thiệu, rồi một người hoặc chia đôi theo người đang nói, thỉnh thoảng về lưới khi không khí sôi lên. Cách phân vai và sắp lượt nói cho buổi nhiều khách được viết riêng ở bài tổ chức toạ đàm trực tuyến nhiều khách mời.

Ảnh trong ảnh: khi thứ cần xem không phải là mặt người

Ảnh trong ảnh đặt một nguồn lớn làm nền và một nguồn nhỏ ở góc. Nguồn lớn là thứ người xem cần nhìn kỹ: màn hình trình chiếu, bàn sản phẩm, đôi tay đang thao tác. Nguồn nhỏ là mặt người nói, có đó để giữ cảm giác có người đang nói chuyện với mình.

Ba tình huống điển hình. Lớp học: bản trình bày là nguồn lớn, giáo viên ở góc. Bán hàng có hai máy quay: máy quay cận sản phẩm là nguồn lớn, người bán ở góc; khi nói về chính sách đổi trả thì đảo lại hoặc về bố cục một người. Hướng dẫn phần mềm: màn hình là nguồn lớn, người hướng dẫn ở góc.

Điểm phải để ý là ô nhỏ luôn che một phần của nguồn lớn. Trước buổi phát, xem ô nhỏ nằm ở góc nào rồi sắp nội dung nguồn lớn né góc đó ra. Với sản phẩm trên bàn: đẩy sản phẩm lệch về phía đối diện. Với bản trình bày: chừa trống góc ấy trên mọi trang.

Ô nhỏ cũng đừng trông mong truyền được biểu cảm. Nó quá bé cho việc đó. Khi bạn cần nhấn mạnh bằng nét mặt, giọng kể, ánh mắt, hãy rời ảnh trong ảnh về bố cục một người. Mười giây nhìn thẳng vào ống kính ở khung lớn có sức nặng hơn hai phút nói từ một ô ở góc.

Hai lỗi hay gặp nhất và lý do người phát không tự thấy

Cả hai lỗi có chung một gốc: người phát nhìn màn hình điều khiển chứ không nhìn thứ người xem đang thấy.

Để lưới suốt buổi khi chỉ một người nói. Triệu chứng ở phía người xem: bốn ô nhỏ, một người nói, ba người còn lại ngồi im, nhìn đi chỗ khác, có người với tay lấy nước. Mắt người xem bị kéo sang những ô đang không có gì. Nguyên nhân: người vận hành cũng là người dẫn, mải dẫn nên quên, hoặc ngại đổi vì sợ bấm nhầm. Cách sửa: quy ước cứng "ai nói quá ba mươi giây thì người đó lên bố cục một người", ghi vào kịch bản.

Để ảnh trong ảnh che mất nội dung màn hình. Triệu chứng: người xem bình luận "bị che rồi", "không thấy giá". Nguyên nhân: trên màn hình gốc của bạn không có ô nào che cả, nên bạn không biết. Thứ bị che thường nằm ở góc dưới: tổng tiền, nút bấm, dòng chú thích, số trang. Cách dò trong một phút: phát thử, mở từng trang trình chiếu, nhìn trên điện thoại xem góc có ô hình người đang đè lên gì.

Và một lỗi nhỏ đi kèm: đổi bố cục quá nhiều. Vừa học được cách đổi, có người đổi mỗi mười giây. Người xem chóng mặt. Mỗi lần đổi phải có lý do nhìn thấy được: người nói đổi, hoặc thứ cần xem đổi.

Quy ước đổi bố cục theo kịch bản để một người tự vận hành

Không có đạo diễn thì kịch bản làm đạo diễn. Ghi bố cục vào lề của từng phần, tới phần nào bấm theo phần đó, không phải nghĩ khi đang nói. Dưới đây là mẫu cho một buổi trò chuyện có một khách và một đoạn trình chiếu:

Phần trong kịch bảnBố cụcDấu hiệu để đổi
Chào, nêu chủ đềMột người (người dẫn)Bắt đầu buổi phát
Giới thiệu kháchChia đôiNgay trước câu "hôm nay có mặt cùng…"
Khách trả lời câu hỏi dàiMột người (khách)Khách nói quá khoảng ba mươi giây
Hỏi đáp nhanhChia đôiNgười dẫn cất tiếng hỏi câu kế tiếp
Trình chiếu số liệu, hình ảnhẢnh trong ảnhCâu chuyển "mời bạn xem trên màn hình"
Đọc và trả lời bình luậnMột người hoặc chia đôiTắt chia sẻ màn hình trước, đổi bố cục sau
Chào kếtChia đôi rồi một ngườiKhách chào xong thì về người dẫn

Hai mẹo làm bảng này chạy được trong thực tế. Thứ nhất, đổi bố cục vào lúc bạn đang nói câu chuyển, không phải lúc đang nghe khách; câu chuyển là câu thuộc lòng nên miệng nói tay bấm được. Thứ hai, giới hạn buổi phát ở ba bố cục. Buổi đầu thậm chí chỉ nên hai: một người và một cái nữa.

Nếu có người thứ hai hỗ trợ, giao hẳn việc bấm bố cục cho họ và thống nhất tín hiệu: bạn nói câu chuyển, họ bấm. Khi đó quy ước ba mươi giây mới thật sự được giữ đều.

Tự kiểm bố cục trước giờ phát

Bố cục chỉ đúng khi nhìn ở phía người xem, trên màn hình nhỏ. Trước buổi có nhiều bố cục, phát thử ở chế độ không công khai và đi qua từng bố cục một lượt, mỗi cái dừng mười giây, mắt nhìn điện thoại chứ không nhìn máy tính.

Ở mỗi bố cục, tự hỏi ba câu. Mặt người có đủ lớn để thấy mắt không? Có thứ gì quan trọng bị ô khác, băng chữ hay logo đè lên không? Người trong mỗi ô có nằm giữa ô của mình không? Băng chữ và logo nằm chồng lên bố cục, nên một vị trí đẹp ở bố cục một người có thể đè đúng mặt khách ở bố cục lưới. Cách đặt hai lớp này nằm ở bài chèn logo và băng chữ vào livestream.

Cuối cùng, tập chuyển bố cục năm sáu lần liên tiếp bằng tay cho tới khi không cần nhìn tìm nút. Tốc độ đổi bố cục của bạn trong buổi thật đúng bằng tốc độ lúc tập trừ đi phần hồi hộp. Người xem không khen bố cục đẹp; họ chỉ thấy buổi phát dễ theo dõi, và đó là dấu hiệu bạn đã làm đúng.

Câu hỏi thường gặp

Livestream một mình thì có cần quan tâm tới bố cục không?

Có, nhưng ít. Một mình nói trước ống kính thì bố cục một người là đủ cho gần cả buổi. Bạn chỉ cần thêm ảnh trong ảnh khi có trình chiếu màn hình hoặc có máy quay thứ hai cận sản phẩm. Việc đáng dành công hơn là khung hình của chính mình: tầm mắt, ánh sáng, khoảng trống cho băng chữ.

Phỏng vấn hai người nên để chia đôi suốt buổi hay đổi qua lại?

Nên đổi. Dùng chia đôi cho các đoạn hỏi đáp nhanh và khi phản ứng của người nghe đáng xem. Khi một người trả lời dài quá khoảng nửa phút, đưa người đó lên trọn khung để người xem thấy rõ mặt. Giữ chia đôi suốt buổi không sai, nhưng mặt ai cũng nhỏ hơn mức cần thiết trong phần lớn thời gian.

Bố cục lưới chứa được bao nhiêu người thì còn xem được?

Trên điện thoại, bốn ô là mức mỗi người còn nhận ra được nét mặt; nhiều hơn thì mỗi ô quá nhỏ để truyền biểu cảm. Số khách lên hình cùng lúc còn theo giới hạn của gói đang dùng. Dù được bao nhiêu ô, chỉ nên dùng lưới cho lúc giới thiệu và các đoạn nhiều người nói xen nhau.

Ảnh trong ảnh nên để hình người ở góc nào?

Góc nào mà nội dung của nguồn lớn ít khi dùng tới. Với bản trình bày, đó thường là góc bạn tự chừa trống trên mọi trang. Với trang web và phần mềm, hãy mở lên xem góc nào ít nút bấm và số liệu nhất. Sau đó phát thử và nhìn trên điện thoại để chắc không có gì bị đè.

Đổi bố cục khi đang phát có làm gián đoạn luồng không?

Không. Đổi bố cục chỉ thay cách các nguồn hình được xếp trong khung, luồng tới các nền tảng vẫn chạy liên tục. Người xem thấy khung hình chuyển sang cách xếp mới. Điều cần tránh là đổi quá dày khiến người xem khó theo dõi; mỗi lần đổi nên gắn với việc người nói hoặc thứ cần xem thay đổi.

Một người vừa dẫn vừa bấm bố cục thì làm sao cho kịp?

Ghi bố cục vào lề kịch bản cho từng phần và chỉ đổi lúc bạn đang nói câu chuyển đã thuộc. Giới hạn ở hai hoặc ba bố cục cho cả buổi. Tập chuyển vài lần trước giờ phát để tay nhớ vị trí nút. Khi có sự cố, quay về bố cục một người rồi xử lý sau.

ảnh trong ảnhbố cục chia đôibố cục khung hình livestreambố cục lướidựng hình livestreamđổi bố cục khi livekhung hình phỏng vấnkịch bản livestreamlivestream có khách mờilivestream một người vận hành

Thông tin về điều kiện, giới hạn của các nền tảng trong bài được ghi theo thời điểm cập nhật và có thể thay đổi.

Phát buổi đầu tiên ngay hôm nay

Gói miễn phí không cần thẻ, không giới hạn thời gian dùng thử. Mở tài khoản bằng email, thêm một nơi phát và lên sóng.